Məcburi (İcbari) Audit nədir?

Məcburi (icbari) audit — qanunvericiliyin tələbinə əsasən müəyyən edilmiş şirkət və təşkilatların maliyyə hesabatlarının müstəqil auditor tərəfindən yoxlanılması prosesidir. Bu audit nəticəsində müəssisənin maliyyə hesabatlarının düzgün, şəffaf və qanunvericiliyə uyğun hazırlanıb-hazırlanmadığı müəyyən edilir.

Başqa sözlə, məcburi audit dövlət tərəfindən tələb olunan müstəqil maliyyə yoxlamasıdır və əsas məqsədi şirkətin maliyyə məlumatlarının etibarlılığını təsdiq etməkdir.

Məcburi auditin əsas məqsədi

Məcburi audit aşağıdakı məqsədlərə xidmət edir:

• Müəssisənin maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünü və şəffaflığını təsdiq etmək

• Vergi və maliyyə risklərini azaltmaq

• Səhvləri və mümkün maliyyə pozuntularını aşkar etmək

• İnvestorlar, banklar və dövlət qurumları üçün etibarlı məlumat təqdim etmək

• Şirkətdə maliyyə idarəetməsini təkmilləşdirmək

Hansı şirkətlər məcburi auditə cəlb olunur?

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən məcburi audit əsasən aşağıdakı qurumlara tətbiq olunur:

• Açıq səhmdar cəmiyyətləri

• Banklar və kredit təşkilatları

• Sığorta və investisiya şirkətləri

• Böyük dövriyyəyə malik müəssisələr

• Dövlət payı olan şirkətlər

• İctimai əhəmiyyətli qurumlar

• Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər təşkilatlar

Bu audit əsasən illik maliyyə hesabatları üzrə aparılır.

Məcburi audit zamanı nə yoxlanılır?

Audit zamanı auditor aşağıdakı sahələri təhlil edir:

• Mühasibat uçotu və maliyyə hesabatları

• Gəlir və xərclərin düzgün uçotu

• Aktiv və öhdəliklərin düzgün təqdim olunması

• Vergi hesablamalarının düzgünlüyü

• Daxili nəzarət sistemləri

• Mühasibat sənədlərinin qanunvericiliyə uyğunluğu

Məcburi audit aparılmasa nə baş verir?

Əgər qanunvericiliyə əsasən audit tələb olunursa, lakin aparılmırsa:

• Müəssisəyə inzibati cərimələr tətbiq oluna bilər

• Maliyyə hesabatları etibarsız hesab edilə bilər

• Dövlət qurumları qarşısında hesabatlılıqla bağlı problemlər yarana bilər.